Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO)

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO, ang. CPR — Cardiopulmonary Resuscitation) to zestaw działań ratunkowych mających na celu utrzymanie przepływu krwi i tlenu do mózgu oraz narządów wewnętrznych w przypadku nagłego zatrzymania krążenia (NZK).

Mózg zaczyna obumierać już po 4–6 minutach od zatrzymania krążenia. Każda minuta bez RKO zmniejsza szanse przeżycia o około 10%. Szybko rozpoczęta RKO przez osobę przytomną może podtrzymać funkcje życiowe do czasu przyjazdu profesjonalnych ratowników.

Szkolenie z RKO na fantomie resuscytacyjnym. Zdjęcie: Wikimedia Commons.

Kiedy rozpocząć RKO?

RKO należy rozpocząć, gdy osoba:

• jest nieprzytomna (nie reaguje na głos ani dotyk),
• nie oddycha lub oddycha w sposób nieprawidłowy (łapczywie, rzadko, głośno — tzw. oddechy agonalne).

Technika RKO u dorosłych

Sekwencja BLS (Basic Life Support)

1. Upewnij się, że miejsce jest bezpieczne

   Zanim podejdziesz do poszkodowanego, oceń, czy nie grozi Ci żadne niebezpieczeństwo (ruch drogowy, prąd, substancje chemiczne).

2. Oceń przytomność

   Klęknij obok poszkodowanego. Klepnij lekko w ramiona i głośno zapytaj: „Czy mnie słyszysz? Czy wszystko w porządku?" Jeśli brak odpowiedzi — nie jest przytomny.

3. Wezwij pomoc

   Poproś obecne osoby o wezwanie pogotowia i przyniesienie AED. Jeśli jesteś sam — zadzwoń pod 112, a następnie włącz tryb głośnomówiący i połóż telefon, aby móc rozmawiać podczas uciśnięć.

4. Sprawdź oddech

   Odchyl głowę i unieś brodę. Przez max. 10 sekund oceń, czy poszkodowany oddycha prawidłowo. Oddechy agonalne (rzadkie, łapczywe westchnienia) należy traktować jako brak oddechu.

5. Rozpocznij uciskanie klatki piersiowej

   Ułóż dłonie na środku klatki piersiowej (na mostku). Spleć palce. Uciskaj rytmicznie na głębokość 5–6 cm, z częstotliwością 100–120 uciśnięć/minutę. Po każdym uciśnięciu pozwól klatce w pełni się odprężyć.

6. Wykonaj oddechy ratownicze (opcjonalnie)

   Po 30 uciśnięciach wykonaj 2 oddechy ratownicze: odchyl głowę, zaciśnij nos, obejmij usta i wdmuchnij powietrze przez ok. 1 sekundę — tyle, aby klatka piersiowa uniosła się. Jeśli nie chcesz lub nie możesz wykonywać oddechów, prowadź samo uciskanie klatki (kompresje bez wentylacji) — jest to akceptowalny protokół dla osób bez przeszkolenia.

7. Kontynuuj sekwencję 30:2

   30 uciśnięć + 2 oddechy, bez przerw, do czasu: przybycia służb ratowniczych, pojawienia się oznak życia u poszkodowanego, lub gdy jesteś zbyt wyczerpany, aby kontynuować. Zmieniaj się z innymi osobami co 2 minuty, jeśli to możliwe.

Prawidłowe ułożenie rąk podczas uciśnięć klatki piersiowej. Zdjęcie: Wikimedia Commons.

Defibrylator AED

Automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED) to urządzenie, które za pomocą wyładowania elektrycznego może przywrócić prawidłowy rytm serca w przypadku migotania komór — najczęstszej przyczyny nagłego zatrzymania krążenia.

AED w skrzynce na ścianie w miejscu publicznym. Zdjęcie: Wikimedia Commons.

Gdzie znaleźć AED

W Polsce AED są instalowane w miejscach publicznych o dużym natężeniu ruchu — dworcach, lotniskach, centrach handlowych, szkołach, biurach. Urządzenia są oznaczone zielonym lub białym znakiem z symbolem serca i błyskawicy. Mapy lokalizacji AED dostępne są w aplikacjach mobilnych (np. AED Polska, Serce dla Serca) oraz na stronie Krajowego Centrum do spraw AIDS.

Jak korzystać z AED

1. Włącz AED

   Otwórz skrzynkę i naciśnij przycisk ON lub po prostu otwórz wieko. Urządzenie zacznie wydawać głosowe polecenia w języku polskim.

2. Przyklej elektrody

   Odkryj klatkę piersiową poszkodowanego i przyklej elektrody zgodnie z rysunkiem na opakowaniu — jedna pod prawym obojczykiem, druga na lewym boku pod pachą.

3. Pozwól AED analizować rytm

   Odsuń się od poszkodowanego i nie dotykaj go podczas analizy. AED poinformuje, czy defibrylacja jest wskazana.

4. Naciśnij przycisk defibrylacji (jeśli wskazana)

   Upewnij się, że nikt nie dotyka poszkodowanego. Naciśnij migający przycisk. Natychmiast po wyładowaniu wróć do uciśnięć klatki piersiowej.

RKO u dzieci i niemowląt

Protokół RKO dla dzieci różni się od protokołu dla dorosłych — przede wszystkim w zakresie siły uciśnięć i sekwencji.

Dzieci powyżej 1. roku życia

• Rozpocznij od 5 oddechów ratowniczych (nie od uciśnięć)
• Uciskaj jedną lub dwiema rękami na głębokość ok. 1/3 klatki piersiowej
• Stosuj sekwencję 15 uciśnięć : 2 oddechy

Niemowlęta (poniżej 1. roku życia)

• Uciskaj środkową część mostka dwoma palcami
• Głębokość uciśnięć: ok. 4 cm
• Obejmuj swoimi ustami usta i nos niemowlęcia jednocześnie
• Sekwencja: 15 uciśnięć : 2 oddechy

Najczęstsze pytania